Of het nou om verlegen, bange of stoere kinderen gaat: in elk kind schuilt een kanjer.
Beeldend vermogen bij kinderen
Meer aandacht besteden aan vrij experimenteren met materiaal.
Wanneer je een groep ½ van de basisschool binnenloopt, zie je vaak vijfentwintig spinnen in een groot web of vijfentwintig vrijwel identieke sneeuwmannen op een rij. Enkel de kleur van de sjaal verschilt. Dit zijn de zogeheten werkjes, die kinderen maken door stapsgewijs iets na te doen. Als leraren iets meer aandacht besteden aan de kwaliteit van beeldend onderwijs, maken kinderen in korte tijd grote sprongen in de ontwikkeling van hun beeldend vermogen.
Volgens Jos van Onna (auteur van het boek Laat maar zien, een didactisch handboek voor beeldend onderwijs) kan de ontwikkeling van jonge kinderen stagneren als het werk met beeldend materiaal te veel blijft bij het maken van werkjes. Toch laat meer dan de helft van de leraren de leerlingen regelmatig allemaal dezelfde werkjes maken. Deze leerlingen krijgen weinig ruimte om te onderzoeken eigen keuzes te maken. Ze mogen slechts pseudo-keuzes maken, zoals de kleur van de sjaal van de sneeuwpop. Het enige verschil is vaak de netheid waarmee het een en ander is uitgevoerd. Hiermee ontneem je leerlingen het beeldend proces.
Kleuters spelen in hoeken
De hoek De hoeken, zoals bouwhoek, huishoek, muziekhoek, in de kleuterklassen zijn bij uitstek een plek waar kinderen aan hun ontwikkeling toekomen. Ze brengen gebeurtenissen en ervaringen onder woorden, krijgen greep om de wereld om zich heen, werken aan hun sociaal-emotionele ontwikkeling en ontwikkelen taal- en rekenactiviteiten.
Spelomgeving De hoek is een ontzettend rijke spelomgeving, mits juist neergezet, met de juiste materialen en begeleiding. In dit filmpje wordt duidelijk worden waarom het spelen in hoeken zo belangrijk is voor de ontwikkeling van peuters en kleuters. Ook zie je hoe die ontwikkeling werkt en waaraan een goede hoek voldoet.
Kleuters spelend laten leren
‘Ik denk dat een kleuter het meeste leert van het spelen.’ Dit is het uitgangspunt van Ellen Ouwerkerk voor haar lessen in haar kleuterklas.
Klassieke lesgeven Ellen is groot voorstander van werken met ontwikkelingsmateriaal. Nog te vaak wordt er volgens haar op een klassieke manier lesgeven. Dit houdt bijvoorbeeld in dat er (1) veel uit de methodes komt, (2) lange kringgesprekken worden gevoerd, (3) weinig vanuit het kind zelf komt, en (4) weinig gebruik wordt gemaakt van ontwikkelingsmaterialen.
Ontwikkelingsmateriaal In plaats van de ‘schoolse’ methode kan een leraar ook werken met ontwikkelingsmaterialen om zo de kleuters al spelend te laten leren. De grote voordelen hiervan zijn:
Je werkt veel meer één op één met de leerlingen. Er is dus een optimaal leermoment;
De kleuter merkt niet dat hij aan het leren is. Hij doet gewoon een leuk spelletje;
De kleuter ziet zelf het resultaat en dit geeft voldoening. Goed voor het zelfvertrouwen;
In de materialen zitten verschillende niveaus. Van makkelijk naar moeilijk. Ieder op z’n eigen niveau;
Er zijn ook materialen die je samen moet doen;
Leerdoelen kunnen gekoppeld worden aan het materiaal. De materialen zijn gemaakt op verschillende gebieden. Zoals taal – en rekenvaardigheden, motoriek,ruimtelijk inzicht, begrippen, sociaal-emotioneel, techniek etc.;
Door regelmatig te werken met ontwikkelingsmateriaal kunnen de ‘leerkringen’ verminderen en plaats maken om weer ouderwets voor te lezen, verhalen te vertellen, poppenkast te spelen of gewoon een spelletje te doen.
Video In deze video legt Ellen de basis uit van het werken met ontwikkelingsmaterialen en is te zien hoe leerlingen hiermee aan het werk gaan.